Pierwsza jednostka odnawialna w Polsce ukończyła proces kwalifikacji do świadczenia usług bilansujących

21 kwietnia 2026

Zakończył się proces kwalifikacji PV Zwartowo do świadczenia usług bilansujących. To pierwsza jednostka odnawialna w Polsce, która przeszła pełną ścieżkę kwalifikacji, a jednocześnie największa farma fotowoltaiczna w kraju.

Projekt zrealizowany przez Respect Energy i Goldbeck Solar może wyznaczyć nowy kierunek dla rynku OZE w Polsce. To pierwszy taki przypadek wśród jednostek odnawialnych w Polsce. Skala projektu dodatkowo wzmacnia jego znaczenie: chodzi o największą farmę fotowoltaiczną w kraju, o mocy zainstalowanej 204 MW.

To ważny moment dla rynku energii, bo pokazuje, że duże źródła odnawialne mogą nie tylko wytwarzać energię, ale też aktywnie uczestniczyć w stabilizowaniu systemu elektroenergetycznego. Do tej pory tego typu usługi kojarzone były głównie z jednostkami konwencjonalnymi. Teraz po raz pierwszy do gry wchodzi wielkoskalowa fotowoltaika.

Pierwszy Dostawca Usług Bilansujących dla OZE

Proces kwalifikacji trwał wiele miesięcy i rozpoczął się wraz z reformą rynku bilansującego. Intensywne prace w Zwartowie ruszyły w maju 2025 roku. Długi czas realizacji wynikał ze złożoności samego procesu: konieczne było nie tylko spełnienie wymagań technicznych i operacyjnych operatora systemu, ale też zbudowanie odpowiedniego modelu sterowania, estymacji i komunikacji, który pozwala jednostce odnawialnej działać w standardzie oczekiwanym od aktywów świadczących usługi systemowe. W projekcie wykorzystano wyniesiony węzeł LFC dostarczony przez Emerson, a estymata została opracowana in-house przez Respect Energy. To właśnie firma Respect Energy została pierwszym DUB (Dostawcą Usług Bilansujących) dla jednostki OZE w Polsce. Wsparcie techniczne od strony jednostki i usługi O&M dostarcza firma Goldbeck Solar. Przygotowanie programu zgodnie z wymaganiami Operatora, przeprowadzenie testów oraz sporządzenie finalnego protokołu wraz ze sprawozdaniem w ramach procesu kwalifikacji zrealizowane zostało przez firmę Energopomiar.

Jest to moment przełomowy dla polskiego rynku. PV Zwartowo będzie mogło wspierać PSE w bilansowaniu systemu, czyli reagować na potrzeby operatora w momentach, gdy system wymaga redukcji mocy. Jest to szczególnie istotne w sezonie wiosenno-letnim, kiedy generacja z fotowoltaiki jest wysoka, a zapotrzebowanie na usługi bilansujące w dół rośnie. To właśnie wtedy ceny mocy bilansujących są najwyższe, a farmy fotowoltaiczne mogą najlepiej wykorzystać swój potencjał operacyjny i biznesowy. W praktyce oznacza to przejście od modelu, w którym instalacje OZE są redysponowane nierynkowo, do modelu, w którym mogą świadczyć usługi na rzecz systemu za wynagrodzeniem. W kontekście coraz częstszych informacji o nierynkowym redysponowaniu farm odnawialnych projekt w Zwartowie pokazuje alternatywny kierunek rozwoju rynku. Zamiast ponosić skutki przymusowych ograniczeń pracy i generować dodatkowe ryzyka dla podmiotów odpowiedzialnych za bilansowanie, jednostka może uczestniczyć w rynku w sposób przewidywalny, rynkowy i korzystny zarówno dla systemu, jak i właściciela aktywa.

OZE wchodzi na inny poziom rozwoju w Polsce

To jeden z powodów, dla których projekt może być postrzegany szerzej niż tylko jako sukces pojedynczej farmy PV. Pokazuje bowiem kierunek rozwoju całego sektora: w stronę większej elastyczności, lepszego zarządzania profilem pracy instalacji i coraz ściślejszego powiązania OZE z usługami systemowymi. W naturalny sposób wpisuje się to również w szerszą dyskusję o roli magazynowania energii, które w kolejnych latach będzie jednym z kluczowych narzędzi zwiększających wartość i użyteczność źródeł odnawialnych.

Zostanie pierwszym w Polsce Dostawcą Usług Bilansujących dla aktywów OZE, poprzez uruchomienie tej usługi na farmie PV Zwartowo, to ważny moment nie tylko dla Respect Energy, ale dla całego rynku. Udowadnia, że odnawialne źródła energii mogą aktywnie wspierać elastyczność systemu i odpowiadać na potrzeby rynku. Rozwijamy unikalny produkt, który otwiera nowe możliwości dla właścicieli OZE, magazynów energii i elektrociepłowni, chcących maksymalizować przychody z eksploatacji swoich aktywów.

mówi Roch Baranowski, Prezes Zarządu Respect Energy Holding S.A.

Z perspektywy operatora systemu taki projekt oznacza poszerzenie katalogu aktywów, które mogą wspierać bezpieczną pracę krajowego systemu elektroenergetycznego. Z perspektywy właścicieli instalacji odnawialnych to z kolei sygnał, że rynek zaczyna wynagradzać nie tylko samą generację, ale również zdolność do aktywnego zarządzania produkcją.

Projekt został zrealizowany w ścisłej współpracy z Goldbeck Solar, współwłaścicielem i operatorem farmy PV Zwartowo. Kwalifikacja do świadczenia usług bilansujących oznacza nową funkcję techniczną instalacji i nowy model monetyzacji elastyczności aktywa.

Tego typu usługi pozwalają aktywom odnawialnym wyjść poza rolę biernych uczestników rynku. Chronią przed ryzykiem spadków, stabilizują przepływy pieniężne i umożliwiają farmom PV aktywne wspieranie stabilności systemu

mówi Affan Ahsan, Head of Asset Management w GOLDBECK SOLAR.

W realizacji projektu kluczową rolę odegrały również rozwiązania sterowania i komunikacji dostarczone przez firmę Emerson, posiadającą wieloletnie doświadczenie w sektorze energetycznym.

Doświadczenie zdobywane wcześniej przy jednostkach konwencjonalnych dziś można skutecznie przenosić także do projektów odnawialnych. To naturalny kierunek rozwoju rynku - zaawansowane narzędzia sterowania i integracji stają się coraz ważniejsze także dla wielkoskalowych instalacji OZE

mówi Maciej Wegiera, Kierownik Działu Realizacji Projektów z Emerson.

Także z perspektywy technicznej i regulacyjnej projekt potwierdza rosnącą dojrzałość źródeł odnawialnych - nowoczesne jednostki odnawialne mogą spełniać rygorystyczne wymagania operatora.

Rozwój systemów sterowania oraz integracji z automatyką systemową powoduje, że jednostki OZE w coraz większym stopniu zyskują zdolność do pracy regulacyjnej i udziału w mechanizmach bilansowania systemu. Dobrze przygotowane instalacje są w stanie skutecznie odpowiadać na wymagania Operatora i uczestniczyć w usługach systemowych na poziomie jakości przez niego oczekiwanym.

mówi Szymon Pająk, kierownik Działu Automatyki w „Energopomiar” Sp. z o.o.

Respect Energy podkreśla, że zdobyte doświadczenia chce wykorzystać w kolejnych projektach realizowanych wspólnie z klientami zainteresowanymi maksymalizacją przychodów z eksploatacji jednostek odnawialnych, magazynów energii oraz elektrociepłowni.

Wykazaliśmy kompetencje w obszarze integracji źródeł energii z rynkiem bilansującym. Elastyczność systemowa staje się realnym produktem i realnym źródłem wartości. Chcemy rozwijać go dalej razem z partnerami, którzy szukają nowych sposobów na zwiększanie efektywności i rentowności swoich aktywów.

dodaje Karol Wolański, Head of Flexibility and Aggregation w Respect Energy.

Kwalifikacja PV Zwartowo to sukces oparty na współpracy i sygnał dla całego rynku OZE oraz wszystkich jego uczestników i interesariuszy, że polski rynek właśnie wszedł w nową fazę rozwoju.